Website Banners (2).png

Metodoloji

GÜNDEM

1- TARAMA: 

 

Haftada iki kez sosyal medyanın gündemi taranarak Bref’in “Gündem” bültenine girecek konu başlıkları seçilir. Burada izlenen ilk yöntem sosyal medya mecralarında trend konusu olmuş veya o haftanın gazetelerinde ön plana çıkmış konulardır. Bunun yanı sıra bültenin alıcıları ya da Bref’in sosyal medya hesaplarının takipçileri olabilir. Kamuoyunda tartışılan bir konu takipçiler tarafından merak edilip gönderilmediyse Bref “kamuoyu taraması” gerçekleştirir. Bref’in hiç ele almayacağı konular Etik Kodlar belgesinde yazmaktadır. 

Bref yayın ekibi tarafından aylık olarak Hafıza bültenlerinde yer alması istenen konular seçilmeden önce de benzer bir “kamuoyu taraması” yapılır. 

Hafıza bültenlerinde kamuoyu taraması Google Trends’in yıl sonu listeleri ağırlıklı olarak gerçekleştirilir. İnternetin yaygın kitle iletişim aracı olarak kullanılmadığı dönemler bu sebeple hafıza bülteni sınırlarını oluşturur. Ayrıca haber sitelerinin yaptığı “yılın en çok konuşulan olayları” / “yılın en çok okunan haberleri”  gibi içerikleri de Hafıza bülteninde işlemeye yardımcı olur. 

 

Hafıza bülteninde yegane amaçlardan biri de fikri takibi gerçekleştirmektir. Bağlamından kopuk bilgi işe yarar bilgi değildir. Bağlam da tarihçe ile verilebilir. Toplum nezdinde bir dönem genişçe konuşulan bir konunun arka plan bilgisi aktarılarak sıralanan farklı fikirlerle bültende yorum okuyucuya bırakılır. Bunu yapabilmek için de aboneler/okuyucular/takipçiler Hafıza’da yer almasını istedikleri konuları sorabilmeleri için teşvik edilirler. Hafıza bülteni “merak”ı teşvik ettirmek için de vardır. 

 

2- SEÇME:

 

Google Trends üzerinden “kamuoyu taraması” gerçekleştirdikten sonra editörler Türkiye’de gündem olan konu başlığını bulmuş olurlar. İki bülten arasında geçen sürede birden fazla konu Google Trends verilerine göre sıkça konuşulmuşsa editörler bu konuları sıralar, aralarından bir konu Etik Kodlar Belgesi’nin de sınırları dahilinde seçilir. Seçim sırasında konuya dair gelişen argümanlar incelenir. Teyit edilmiş, safsataya düşmemiş, şiddet dili kullanılmamış argümanlar aradan seçildikten sonra argümanların sayısına, konuyla ilişkisine ve önemine bağlı olarak aralarında en fazla olanı bültene konu olarak seçilir.

Hafıza bültenlerinin seçme aşamasında ise “konunun bugün ile olan ilgi bağı” ve “tartışmanın hala güncelliğini korumasına” dikkat edilir.

 

3- ARAŞTIRMA:

 

Seçilen gündem konusu hakkında farklı fikirlerin araştırmasına başlanır. Bunun için Crowdtangle ismindeki dijital araç kullanılır. (Crowdtangle, Facebook’un sahip olduğu yayıncılar için içerik keşif ve bir sosyal medya izleme platformudur.) 

“Gündem” bülteni için Crowdtangle üzerinden Twitter, Facebook, Instagram ve Reddit’ten ayrıca ekşi sözlük, tumblr, gazete köşe yazıları üzerinden ve “Hafıza” bülteni için farklı olarak eski gazete arşivleri, internet arşiv siteleri üzerinden taranan farklı fikirlerin;

 

a) Gerçek kişiler tarafından yapılmış paylaşımlar olup olmadığına: bot, botnet ve troll hesaplardan yapılan paylaşımlar dikkate alınmaz. Fikrine yer verilecek hesabın kötücül aktör olup olmadığını anlamak için: 

 

b) Virallik skorlarına: Virallik skoru bir fikrin çokça paylaşıldığını gösterir. Konudan konuya değişse de hiç tekrar paylaşım almamış fikirlere gündem bülteninde yer verilmez. Kaç paylaşım aldığı fikirlerin yanında yazar (crowdtangle chrome extension kullanırız bunun için)

 

c) Fikirlerin safsata içermediğine emin olunur: Bref ekibi bunun için Safsata Kılavuzu’ndan yardım alır. 

 

d) Fikirlerin yanlış bilgi içerip içermediğine emin olunur: Argümanların teyitlenmesi öncelikle yazarlar tarafından yapılır. Ayrıca Teyit tarafından da incelenmeye alınan bir iddia yahut söze Bref Bülten’de yer verilmez, yanlışlanmış bir haber Bref’te yer almaz. 

Bref, bültenlerine yer verdiği kişilerin hayat ve politik görüşlerinden sorumlu olmaz. Bu fikirler sadece sosyal medyadaki filtre balonlarından çıkmak isteyen kullanıcıların bilgisine sunmak amaçlıdır. 

Gündem bülteninde yer verilecek fikirler, “iki kişi arası konuşmaları, iddia paylaşımlarını, gizli bilgileri, sadece haber vermek amacıyla yapılmış paylaşımları” kapsamaz. Bref’in gündem bülteninin amaçlarından biri de kullanıcıları fikirlerini güçlendirmek için gerçekten tutarlı fikirlerle karşılaşmalarını sağlamaktır. Bunu sağlamak için global medyada “op-ed” yazı formatı olarak kabul gören fikir yazılarının tanımı, gündem bülteninde yer alacak fikirlerin formatı ile de bütünleşmektedir. 

Yukarıdaki kıstaslar tamamen geçerli olmak üzere gündem bülteninden farklı olarak Hafıza’da sosyal medya platformları dışında çevrimiçi arşivler de kullanılır. Gündem bülteni için sıralanan dijital yöntemlerin dışında Medya Takip Merkezi’nde yer alan gazete manşetleri, Cumhuriyet ve Milliyet gazetesinin arşivleri de kullanılır. 

Ayrıca Hafıza bülteninin yegane araçlarından biri de ele alınan olay/konunun gerçekleştiği dönem bloglarda, haber sitelerinde yer alan yorumlar ve köşe yazılarıdır. Bunun için de Google arama motorunun ileri arama yöntemleri kullanılır.

 

4- SPEKTRUMA YERLEŞTİRME: 

 

Yukarıdaki kıstaslara uyan fikirler seçilen konu başlığında editörler tarafından bir spektruma dökülürler. Bunun için farklı fikirler okunduktan sonra editörler tarafından bir önerme ortaya çıkarılır. Bu önerme, seçilen fikirlerin kamuoyu gündemindeki fikrin ne kadar uzağında olduğuna göre değişim gösterir.

Çıkarılan önerme şu şekillerde olabilir;

“..... iyi bir gelişmedir.”

“...... Türkiye için mantıklıdır.”

Çıkarılan önermeye göre fikirler “EVET/HAYIR” ya da “OLUMLU/OLUMSUZ” kutuplarının arasındaki boşluklara gelecek şekilde bültene yerleştirilir.

Gündem bülteninde yer alan fikirler tarafsız olmak zorunda değildir. 

Hafıza bülteni güncelliğini yitiren konular etrafında yazılır. Bu sebeple fikrin sahibinin ele alınan konu/olay gerçekleştiğinde hayat görüşünde spektrumdaki yeri yerine günümüz şartlarında çıkarılan önermede o fikrin nerede durduğu dikkate alınır.

 

5- İLKELER:

 

Tüm süreçlerden geçerek hazırlanan bültenler, sürecin içinde olan yazarlar dışında bir kişi tarafından daha okunarak kontrol edilir. Bu kontrol iki aşamalıdır. İlk aşamada kamuoyu taraması ve araştırmanın Bref'in dijital yöntemlerine uygunluğuna bakılır. İkinci aşamada ise anlatımın sadeliğine, anlatımda şiddetsiz iletişimin unsurlarının kullanılıp kullanılmadığına bakılır.

Şiddetsiz iletişim yöntemlerine uygunluğun sebebi, Bref’in okuyucuları nezdinde bir empati kültürü oluşturmasından da kaynaklanır. 

Bültenlerde yer verilen fikirler, Bref’i ve Bref çalışanlarının hayat görüşlerini yansıtmaz. 

Bültenlerde yer verilen fikirler kaynağından silinmiş, değiştirilmiş ve sosyal medyanın sınırlamaları sebebiyle kaybolmuş olabilir. Bunları önlemek için Bef bültenlerinde “arşivleme araçlarını” kullanılır. Bültenlerde yer alan tüm kaynak linkler archive.org isimli internet sitesi üzerinden arşivlenir. 

Bültenlerde yer verilen fikirler bültenlerin abonelerine ulaştırıldığı tarihte “günceldirler.” Yani okuyuculara ulaştırıldıktan sonra fikrin sahipleri söz konusu fikirleri silmiş, değiştirmiş, fikrinden vazgeçmiş olabilirler. Bu durum Bref’i bağlamaz. 

 

6- DÜZELTME:

 

Bref Bültenlerinde yer alan fikir sahipleri her zaman Bref’e team@brefbulten.com.tr e-posta adresi üzerinden başvurup düzeltme isteme hakkına sahiptir. Başvuru değerlendirildikten sonra, cevap ilgili metinde editörün uygun gördüğü şekilde düzeltilir. Bref bu tip bir düzeltme geçtiğinde abonelerini bilgilendirmekle yükümlüdür.

 

7- BAĞLAMA OTURTMA:

 

Farklı fikirler sıralandıktan sonra seçilen konuyla ilgili “bağlama oturtma” ilkesi gereği bir giriş bilgilendirme metni kaleme alınır. Bu metin konunun okuyucu için açıklayıcı olması gerektiğinden uzunluk kısıtlamasına tabi değildir. En az iki kaynaktan ülke gündemini meşgul eden meseleyle ilgili olduğunca gazetecilik ilkelerine bağlı kalarak açıklama yazılır. Ayrıca gerektiğinde farklı fikirler bir bağlamda üretilmişse bunlara da bültende yer verilir. 

Bülten kapanırken okuyucuların aklındaki soru işaretlerini gidermek için güvenilir kaynaklardan okuma önerilerine de yer verilir.

 

8- İMLA & YAZIM KURALLARI:

 

Son aşamada Bref bültenlerinde imla kontrolü yapılır. Yayımlanacak içeriklerde açık ve sade bir anlatım tekniği izlenir. Ayrıca Bref kural olarak Dil Derneği ve Türk Dil Kurumu’nun yazım kurallarını izler. İki kurumun kuralları çelişiyorsa mümkünse ikisine de yer verilmeye çalışılır.